کشف دورترین کهکشانهای کیهان | سایت علمی بیگ بنگ
بیگ بنگ: ستارهشناسان با استفاده از تلسکوپ جیمز وب، دورترین کهکشانها را کشف کردند. تیم بینالمللی ستارهشناسان دو کهکشان قدیمی و دوردست را رصد کردند که قدمت آنها به ۳۰۰ میلیون سال پس از بیگ بنگ باز میگردد.
به گزارش بیگ بنگ، این کهکشانها ۱۳/۵ میلیارد سال نوری با زمین فاصله دارند، یعنی ۱۳/۵ میلیارد سال نور آنها در سفر بوده تا به زمین برسد. به دلیل انبساط کیهان، نور کهکشانهای دوردست در حین حرکت به طول موجهای بلندتری کشیده میشود. این اثر برای این دو کهکشان آنقدر شدید است که نور فرابنفش آنها به طول موجهای فروسرخ منتقل میشود که فقط تلسکوپ جیمز وب میتواند آن را ببیند. از آنجایی که سفر نور مستلزم زمان است، کهکشانهای دورتر به همان شکل گذشتهشان دیده میشوند.
این خیرهکننده است که کیهان میتواند چنین کهکشانهای درخشان و عظیمی را تنها طی ۳۰۰ میلیون سال بسازد. این نتایج، با استفاده از تلسکوپ جیمز وب، یک نقطه عطف مهم در مطالعهی کیهان اولیه محسوب میشود.
این دو کهکشانِ رکوردشکن JADES-GS-z14-0 و JADES-GS-z14-1 نام دارند که اولی حتی دورتر است. JADES-GS-z14-0 علاوه بر اینکه رکورددار مسافت جدید است، از نظر بزرگی و روشنایی قابل توجه است. طبق اعلام ناسا، این کهکشان با طول ۱۶۰۰ سال نوری یک کهکشان بسیار بزرگ و درخشان محسوب میشود.
طبق دادههای ابزار فروسرخ میانی تلسکوپ(MIRI) طول موج نور گسیلشده از JADES-GS-z14-0 نشان از حضور تابشهای قدرتمند گازهای یونیزه دارد. این تابشها احتمالاً از فراوانی عناصر هیدروژن و اکسیژن ناشی میشوند. این موضوع عجیب است، زیرا معمولاً در اولین مراحل تکامل یک کهکشان، اکسیژن وجود ندارد. به گفتۀ دانشمندان این نکته نشان میدهد که پیش از این که نور دورترین کهکشان به ما برسد، احتمالاً چندین نسل از ستارگان بسیار بزرگ در آن وجود داشتند.
نویسنده اصلی این مقاله دکتر “استفانو کارنیانی” از Scuola Normale Superiore در پیزا، گفت: «کهکشان JADES-GS-z14-0 اکنون به کهنالگوی کهکشانی تبدیل شده است. این خیرهکننده است که کیهان میتواند چنین کهکشانی را تنها طی ۳۰۰ میلیون سال بسازد.»
حدود ۱۰ میلیون سال زمان میبرد تا یک ستاره متولد شود؛ اما ستارهها میتوانند تا میلیاردها سال عمر کنند. البته ستارههای بسیار بزرگ عمر خیلی کوتاهی دارند. پس این یافتهها دانش ما از عمر کیهان را زیر سوال نمیبرند، اما برخی از دانستههای ما دربارۀ تولد اولین ستارهها را بهچالش میکشد.
اندازهی کهکشان به وضوح ثابت میکند که بیشتر نور توسط تعداد زیادی از ستارگان جوان تولید میشود، به جای اینکه مواد روی سیاهچالهای عظیم در مرکز کهکشان سقوط کنند که بسیار کوچکتر به نظر میرسد. ترکیبی از درخشندگی شدید و این واقعیت که ستارگان جوان این درخشندگی بالا را تامین میکنند، کهکشان JADES-GS-z14-0 را به مهمترین کهکشان اولیه تبدیل میکند که بسیار سریع رشد کرده تا بزرگ و پرجرم شود.
سایت علمی بیگ بنگ / منبع: phys.org
