چرا بعضی افراد هیچوقت چهرهای را فراموش نمیکنند؟ – سایت علمی بیگ بنگ
بیگ بنگ: اَبَرتشخیصدهندهها (Super-recognizers) استادِ به خاطر سپردن چهرهها هستند، اما چطور این کار را انجام میدهند؟ یک پژوهش جدید از محققان استرالیایی نشان میدهد افرادی که چهرهها را هرگز فراموش نمیکنند، «باهوشتر نگاه میکنند، نه سختتر». به بیان دیگر، آنها بهطور طبیعی روی برجستهترین و متمایزترین ویژگیهای چهرهی افراد تمرکز میکنند.
به گزارش بیگ بنگ، آیا این خبر خوبی برای ماست که دوست داریم از اشتباهات ناشی از بد به خاطر سپردن چهرهها، جلوگیری کنیم؟ متأسفانه، چندان نه. «توانایی آنها چیزی نیست که بتوان آن را مثل یک ترفند یاد گرفت» “جیمز دان” پژوهشگر روانشناسی در دانشگاه نیو ساوت ولز سیدنی و نویسنده اصلی مقاله توضیح داد: «این یک شیوه خودکار و پویاست که باعث میشود ویژگیهای منحصربهفرد هر چهره را دریافت کنند.»
برای اینکه ببینند اَبَرتشخیصدهندهها دقیقاً چه چیزی را مشاهده میکنند، دان و همکارانش از فناوری رهگیری چشم استفاده کردند تا مسیر نگاه افراد هنگام مشاهده چهرههای جدید را بازسازی کنند. آنها این کار را با ۳۷ سوپرشناس و ۶۸ فرد دارای توانایی معمول در تشخیص چهره انجام دادند و بررسی کردند که شرکتکنندگان هنگام نگاه کردن به تصاویر چهرهها روی صفحهٔ کامپیوتر، به کجا و برای چه مدت نگاه میکنند.
سپس دادهها را وارد الگوریتمهای یادگیری ماشین کردند که برای شناخت چهره آموزش دیده بودند. این الگوریتمها، که نوعی شبکه عصبی عمیق هستند، وظیفه داشتند تشخیص دهند آیا دو چهره متعلق به یک فرد هستند یا نه. “دان” توضیح میدهد: «هوش مصنوعی در تشخیص چهره بسیار توانمند شده است. هدف ما این بود که از این قابلیت استفاده کنیم تا بفهمیم کدام الگوهای نگاه انسان بیشترین اطلاعات را منتقل میکنند.»
بدیهی است که مغز ما نقش بزرگی در پردازش اطلاعات بصری دارد. اما زمانی که الگوریتمها دادههای حاصل از نگاه اَبَرتشخیصدهندهها را دریافت کردند، دقت بیشتری در تطبیق چهرهها داشتند؛ در مقایسه با زمانی که دادههای افراد دارای توانایی معمول به آنها داده شد. پژوهشگران مینویسند: «این یافتهها نشان میدهد پایههای ادراکی تفاوتهای فردی در توانایی شناخت چهره ممکن است در ابتداییترین مراحل پردازش بینایی – در سطح رمزگذاری شبکیه – شکل بگیرد.»
این مطالعه بر اساس تحقیقات پیشین همین گروه بنا شده که نشان میداد اَبَرتشخیصدهندهها یک چهره را شبیه یک پازل در نظر میگیرند: آنها چهرههای جدید را به بخشهایی تقسیم میکنند، سپس مغز آن بخشها را بهصورت یک تصویر ترکیبی پردازش میکند. این روش «پازلی» این فرضیه قدیمی را به چالش میکشد که حافظهٔ قوی چهرهای به تمرکز روی مرکز چهره و نگاه کلی به آن مربوط است.
پژوهش جدید نشان میدهد اَبَرتشخیصدهندهها صرفاً اطلاعات بیشتری از چهره دریافت نمیکنند، بلکه روی ویژگیهایی تمرکز میکنند که «سرنخهای» بیشتری ارائه میدهند. “دان” توضیح میدهد: «مثل کاریکاتور است – وقتی ویژگیهای متمایز یک چهره را اغراقآمیز میکنید، تشخیص آن راحتتر میشود. اَبَرتشخیصدهندهها همین کار را بهصورت بصری انجام میدهند؛ آنها روی ویژگیهایی تنظیم میشوند که بیشترین ارزش تشخیصی را دارند.»
این پژوهش میتواند به بهبود سیستمهای تشخیص چهره کمک کند، اگرچه محققان میگویند فعلاً انسانها همچنان از هوش مصنوعی جلوترند؛ زیرا ما در موقعیتهای اجتماعی از سرنخهای دیگری نیز استفاده میکنیم. با این حال، نباید فکر کنیم انسانها موجودات استثنایی هستند. شواهد نشان میدهد توانایی خارقالعاده در بهخاطرسپاری چهرهها پایهٔ ژنتیکی قوی دارد، اما پردازش هویت چهره در رفتار اجتماعی نخستیها نیز نقشی اساسی ایفا میکند. بنابراین، ریشههای زیستی این مهارت احتمالاً منحصر به انسان نیست. جزئیات بیشتر این پژوهش در نشریۀ Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences منتشر شده است.
سایت علمی بیگ بنگ / منبع: sciencealert.com
لینک کوتاه نوشته : https://bigbangpage.com/?p=109461
