تیتان شاید یک «دنیای اقیانوسی» نباشد! – سایت علمی بیگ بنگ

بیگ بنگ: بزرگ‌ترین قمر زحل، تیتان، شاید اصلاً اقیانوس زیرسطحی نداشته باشد. این نتیجه بر اساس بازبینی دوبارهٔ داده‌هایی است که فضاپیمای کاسینی ناسا ثبت کرده بود؛ فضاپیمایی که از سال ۲۰۰۴ ده‌ها بار از کنار تیتان عبور کرد. تا سال ۲۰۰۸، تمام شواهد نشان می‌داد که زیر پوستهٔ زیرسطحی پیچیدهٔ تیتان، یک اقیانوس زیرسطحی از آب مایع پنهان شده است.

به گزارش بیگ بنگ، اما تحلیل جدید می‌گوید ساختار درونی تیتان به‌احتمال زیاد از یخ و نوعی «گل‌آب یخی» تشکیل شده است؛ هرچند در آن، حفره‌هایی از آب گرم وجود دارد که از هسته تا سطح در چرخه‌ای دائمی حرکت می‌کنند. این نتیجه‌گیری، داستان ساختار درونی یکی از شگفت‌انگیزترین اجرام منظومهٔ شمسی را به‌طور اساسی بازنویسی می‌کند، و جالب آن‌که تنها با استفاده از داده‌هایی به‌دست آمده که سال‌ها پیش جمع‌آوری شده بودند.

“جولی کاستیلو-روگز” از آزمایشگاه پیشرانش جت(JPL) در بیانیه‌ای مطبوعاتی گفت: «این پژوهش نشان می‌دهد داده‌های آرشیوی علوم سیاره‌ای چه قدرتی دارند. باید به یاد داشته باشیم داده‌هایی که این فضاپیماهای شگفت‌انگیز جمع‌آوری می‌کنند برای همیشه باقی می‌مانند، و می‌توان سال‌ها یا حتی دهه‌ها بعد، با پیشرفته‌تر شدن روش‌های تحلیل، به کشفیات جدیدی رسید. این هدیه‌ای است که مدام ادامه دارد.»

در سال ۲۰۰۸، شواهد وجود اقیانوس زیرسطحی بر پایهٔ اندازه‌گیری «اثرات کشندی» به‌دست آمد. هنگامی که تیتان به دور زحل می‌چرخد، این غول گازی همانند تأثیر ماه بر زمین، آن را می‌کشد و رها می‌کند؛ فرآیندی که باعث کشیده و فشرده شدن قمر شده و شکل آن و در نتیجه میدان گرانشی‌اش را تغییر می‌دهد.

کاسینی توانست این آشفتگی‌ها را هنگام گذرهای نزدیک خود «احساس» کند. تغییرات گرانشی باعث تغییر جزئی در سرعت فضاپیما می‌شد و دانشمندان این تغییرات را با اندازه‌گیری جابه‌جایی داپلر سیگنال‌های رادیویی میان کاسینی و زمین کمی‌سازی کردند.

در آن زمان، اجماع علمی این بود که اثرات کشندی آن‌قدر شدید هستند که گرمای حاصل از آن‌ها باید یک اقیانوس مایع در درون تیتان را حفظ کند – و این اقیانوس مایع نیز به نوبهٔ خود باعث می‌شود تیتان بیش از آنچه یک ساختار کاملاً یخی می‌توانست، خم شود.

در تحلیل جدید که در ۱۷ دسامبر ۲۰۲۵ منتشر شده، توضیح جایگزینی برای انعطاف‌پذیری تیتان ارائه شده: ترکیبی گل‌آلود از یخ و آب، نه صرفاً آب مایع. در این سناریو، پژوهشگران انتظار دارند اتلاف انرژی بیشتری در میدان گرانشی این قمر رخ دهد، و دقیقاً همین موضوع زمانی مشاهده شد که محققان JPL با استفاده از یک روش جدید، نویز را از داده‌های داپلر کاسینی حذف کردند. این «گل‌آب یخی» همچنان اجازه می‌دهد قمر خم شود، اما هم‌زمان بخشی از گرما را از دست می‌دهد و از ذوب شدن کامل و تشکیل یک اقیانوس مایع جلوگیری می‌کند.

برای دانشمندانی که به دنبال نشانه‌های حیات آلی در تیتان هستند، این نتیجه الزاماً خبر بدی نیست. در واقع، این یافته نشان می‌دهد چرخه‌ای وجود دارد که طی آن، حفره‌هایی از آب گرم در نزدیکی هستهٔ سنگی، به سمت سطح حرکت می‌کنند و مواد معدنی حیاتی را به پوستهٔ غنی از هیدروکربن می‌رسانند.

“فلاویو پتریکا” پژوهشگر پسادکتری JPL، گفت: «اینکه تیتان یک اقیانوس جهانی نداشته باشد، به این معنا نیست که پتانسیل میزبانی از اشکال سادهٔ حیات را ندارد، البته اگر حیات بتواند در تیتان شکل بگیرد. در واقع، من فکر می‌کنم این موضوع تیتان را جالب‌تر هم می‌کند. تحلیل ما نشان می‌دهد باید حفره‌هایی از آب مایع وجود داشته باشد که ممکن است دمای آن‌ها تا ۲۰ درجهٔ سانتی‌گراد برسد، و این آب‌ها مواد مغذی را از هستهٔ سنگی قمر، از میان لایه‌های گل‌آلود یخ پرفشار، به پوستهٔ یخی جامد سطح منتقل می‌کنند.»

تیتان احتمالاً تا سال‌ها در مرکز توجه باقی خواهد ماند. جو ضخیم و دریاچه‌های وسیع متان مایع روی سطح آن، این قمر را به یکی از خارق‌العاده‌ترین اجرام منظومهٔ شمسی تبدیل کرده است. مأموریت آیندهٔ ناسا با یک پهپاد-بالگرد به نام “دراگون فلای” قرار است حدود سال ۲۰۲۸ به سوی تیتان پرتاب شود و احتمالا در سال ۲۰۳۴ به این قمر برسد تا رازهای آن را بررسی نماید.

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: sciencealert.com

لینک کوتاه نوشته : https://bigbangpage.com/?p=109588