کشف غارهای پنهان در سیاره ناهید – سایت علمی بیگ بنگ

بیگ بنگ: با استفاده از داده‌های آرشیوی راداری فضاپیمای ماژلان متعلق به ناسا، پژوهشگران علوم سیاره‌ای یک مجرای زیرسطحی عظیم را در زیر سطح منطقه‌ای به نام Nyx Mons در سیارۀ ناهید شناسایی کردند.

به گزارش بیگ بنگ، تصویر راداری ماژلان از سیارۀ ناهید چندین زنجیره گودال و یک «نورگیر» (skylight) را نشان می‌دهد که با حرف A مشخص شده و ممکن است دسترسی به فضای خالی زیرسطحی را فراهم کند. فلش سفید جهت تابش رادار را نشان می‌دهد.

تونل‌های گدازه‌ای چیستند؟

تونل‌های گدازه‌ای، تونل‌های طبیعی زیرسطحی هستند که بر اثر فعالیت‌های آتشفشانی شکل می‌گیرند. این تونل‌ها معمولاً در جریان‌های گدازه بازالتی به‌وجود می‌آیند؛ جایی که گدازه با گرانروی پایین، یا در بستر سطح فرورفته و روی آن پوسته‌ای تشکیل می‌شود، یا میان لایه‌های قبلی گدازه متورم می‌شود.

علاوه بر زمین، شواهدی از وجود تونل‌های گدازه‌ای در اجرام دیگری مانند مریخ و ماه نیز مشاهده شده است. برای نمونه، پژوهش‌های اخیر شواهد قانع‌کننده‌ای از یک مجرای غاری زیرسطحی در زیر گودال «دریای آرامش» ماه ارائه کرده‌اند. با این حال، وجود تونل‌های گدازه‌ای در سیارۀ ناهید تاکنون تنها در حد فرضیه بوده و هرگز تأیید نشده بود.

اهمیت این کشف

پروفسور “لورنزو بروتسونه” از دانشگاه ترنتو می‌گوید: «دانش ما دربارۀ ناهید هنوز محدود است و تاکنون هرگز فرصت مشاهده مستقیم فرآیندهای در حال وقوع در زیر سطح این سیاره دوقلوی زمین را نداشته‌ایم. شناسایی یک حفره آتشفشانی اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا به ما اجازه می‌دهد نظریه‌هایی را که سال‌ها تنها در حد فرضیه بودند، تأیید کنیم.»

او افزود: «این کشف به درک عمیق‌تر ما از فرآیندهایی که تکامل ناهید را شکل داده‌اند کمک می‌کند و چشم‌اندازهای تازه‌ای برای مطالعه این سیاره می‌گشاید.»

چگونه این تونل کشف شد؟

در این مطالعه، پژوهشگران تصاویر راداری ابزار «رادار دهانه ترکیبی» (Synthetic Aperture Radar) را که بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۲ سطح ناهید را نقشه‌برداری کرده بود، تحلیل کردند.

“بروتسونه” توضیح می‌دهد: «ما تصاویر راداری ماژلان را در مناطقی که نشانه‌هایی از فروریزش‌های سطحی موضعی داشتند بررسی کردیم و از یک تکنیک تصویربرداری که برای شناسایی و مشخصه‌یابی مجراهای زیرزمینی نزدیک نورگیرها توسعه داده‌ایم استفاده کردیم.»

«تحلیل‌های ما وجود یک مجرای زیرسطحی بزرگ را در منطقه Nyx Mons آشکار کرد؛ منطقه‌ای که نام آن از الهه یونانی شب گرفته شده است.»

ابعاد این ساختار زیرزمینی

این ساختار ویژگی‌های چشمگیری دارد:

• قطر تقریبی: حدود ۱ کیلومتر

• ضخامت سقف: حداقل ۱۵۰ متر

• ارتفاع فضای خالی داخلی: دست‌کم ۳۷۵ متر

• امتداد قابل تأیید زیرسطحی: حداقل ۳۰۰ متر از محل نورگیر

“بروتسونه” می‌گوید: «داده‌های موجود فقط به ما اجازه می‌دهد بخش نزدیک به نورگیر را تأیید و اندازه‌گیری کنیم. اما تحلیل شکل و ارتفاع زمین اطراف، همراه با وجود گودال‌های مشابه دیگر، این فرضیه را تقویت می‌کند که این مجراهای زیرسطحی ممکن است تا دست‌کم ۴۵ کیلومتر امتداد داشته باشند.»

گام بعدی چیست؟

برای آزمایش این فرضیه و شناسایی تونل‌های گدازه‌ای بیشتر، به تصاویر با وضوح بالاتر و داده‌هایی نیاز است که توسط سامانه‌های راداری نفوذکننده به سطح جمع‌آوری شوند. این یافته‌ها برای مأموریت‌های آینده به ناهید اهمیت زیادی دارند؛ از جمله: انویژن متعلق به سازمان فضایی اروپا و وریتاس متعلق به ناسا.

هر دو فضاپیما دارای سامانه‌های راداری پیشرفته خواهند بود که امکان ثبت تصاویر با وضوح بالاتر و بررسی دقیق‌تر گودال‌های سطحی کوچک را فراهم می‌کنند.

علاوه بر این، مأموریت انویژن مجهز به رادار نفوذکننده به زمین مداری خواهد بود که می‌تواند تا عمق چند صد متر در زیر سطح ناهید را کاوش کند و حتی در صورت نبود دهانه‌های سطحی، تونل‌های زیرسطحی را شناسایی کند. “بروتسونه” در پایان گفت: «کشف ما تنها آغاز یک مسیر پژوهشی طولانی و هیجان‌انگیز است.»

سایت علمی بیگ بنگ / منبع: sci.news

لینک کوتاه نوشته : https://bigbangpage.com/?p=109639