روز کاملا جدید» چگونه به بزرگترین پدیده سینمایی سال تبدیل شد؟ • پامپا

اینکه بگوییم فیلم «مرد عنکبوتی: روز کاملا جدید» در گیشه فراتر از انتظارات ظاهر شد، کم‌لطفی است. جدیدترین ماجراجویی تام هالند و پیتر پارکر در دنیای سینمایی مارول، بزرگترین افتتاحیه‌ی تاریخ سینما در آمریکای شمالی را رقم زد و «انتقام‌جویان: پایان بازی» (2019) را از تخت پادشاهی پایین کشید. اما دلایل موفقیت «مرد عنکبوتی: روز کاملا جدید» چیست و چگونه به بزرگترین پدیده سینمایی سال تبدیل شد؟

«مرد عنکبوتی: روز کاملا جدید» کارش در بازار آمریکا را با فروش 360 میلیون دلاری آغاز کرد و از رکورد شگفت‌انگیز 357.1 میلیون دلاری «پایان بازی» رد شد (توجه داشته باشید که تحلیلگران در بهترین حالت، فروش 220 میلیون دلاری را برای فیلم پیش‌بینی کرده بودند). فیلم 573 میلیون دلار هم از گیشه‌ی بین‌المللی کسب کرد تا مجموع فروش جهانی خود را به رقم فوق‌العاده‌ی 927 میلیون دلار برساند و پس از «پایان بازی» که در اولین هفته اکرانش 1.2 میلیارد دلار را ثبت کرده بود، در رتبه‌ی دوم بزرگترین افتتاحیه‌های «جهانی» تاریخ قرار بگیرد.

ساخته‌ی دستین دانیل کرتون، در دومین هفته‌ی اکران به فروش 144 میلیون دلاری رسید و سومین «هفته‌ی دوم» بزرگ تاریخ سینما را به نام خود سند زد و پشت سر فیلم «جنگ ستارگان: نیرو برمی‌خیزد» (2015) با 149 میلیون دلار و «انتقام‌جویان: پایان بازی»  با 147 میلیون دلار قرار گرفت. این نکته را هم بدانید که تا به حال تنها هشت فیلم توانسته‌اند در دومین هفته اکران خود از مرز 100 میلیون دلار عبور کنند. این فیلم در عرض شش روز از مرز فروش یک میلیارد دلار گذشت تا تحلیل‌گران گیشه از خود می‌پرسند که آیا «مرد عنکبوتی 4» می‌تواند به اولین فیلم تاریخ تبدیل شود که در آمریکا 1 میلیارد دلار می‌فروشد و از مرز فروش جهانی 3 میلیارد دلار عبور می‌کند یا خیر.

عملکرد فیلم در هفته‌ی سوم هم قابل توجه بود؛ حدود 70 میلیون دلار در آمریکا فروخت تا فروش خود در آمریکا را به 785 میلیون دلار و فروش جهانی‌اش را به 2.02 میلیارد دلار برساند. «روز کاملا جدید» همچنین به دومین اثر تاریخ سینما تبدیل شد که در کوتاه‌ترین بازه‌ی زمانی به باشگاه 2 میلیارد دلاری‌ها می‌پیوندد؛ رتبه اول همچنان در اختیار «انتقام‌جویان: پایان بازی» (2019) است که تنها در 11 روز، از مرز 2 میلیارد عبور کرده بود. «روز کاملا جدید» که بودجه‌ای 225 میلیون دلاری دارد، در حال حاضر 855 میلیون دلار در گیشه‌ی آمریکا و 2.22 میلیارد در سطح جهانی فروخته و پنجمین فیلم پرفروش تاریخ سینماست. اگر همه‌چیز درست پیش برود، این فیلم می‌تواند جای «تایتانیک» و «آواتار: راه آب» را به آسانی بگیرد و به رتبه‌ی سوم برسد.

اما سوال اصلی: چه چیزی باعث شد که همه‌چیز برای این فیلم تا این اندازه رویایی پیش برود؟ (تا حدی که حتی سونی و مارول هم غافلگیر شدند.) در این مقاله، دلایل موفقیت غیرمنتظره‌ی «روز کاملا جدید» را مرور می‌کنیم.

 «مرد عنکبوتی: روز کاملا جدید» همه را راضی کرد

هیچ فیلمی نمی‌تواند بدون حمایت منتقدان، پولی در حد و اندازه‌ی «مرد عنکبوتی: روز کاملا جدید» به جیب بزند و به موفقیت بزرگی تبدیل شود؛ و باید بدانید که منتقدان به این فیلم عشق ورزیدند و به شدت از آن حمایت کردند. میانگین امتیاز فیلم در راتن‌تومیتوز، تا این لحظه 90% است و نمره‌ی مخاطبان هم در همین وب‌سایت، 98% درصد بوده است. این ارقام، فیلم را در جایگاهی مشابه «مرد عنکبوتی: راهی به خانه نیست» (93% منتقدان / 97% مخاطبان) قرار می‌دهد؛ فیلمی که برای مارول به‌شدت سودآور بود و در نهایت 1.9 میلیارد دلار در گیشه جهانی فروخت. «روز نو» همچنین نمره‌ی A را در نظرسنجی‌های سینماسکور دریافت کرده که نشان می‌دهد همه از آن راضی بوده‌اند و این بدان معناست که فیلم از تبلیغات دهان‌به‌دهان هم بهره می‌برد.

فیلم، پیتر پارکر (تام هالند) را چهار سال پس از اتفاقات «راهی به خانه نیست» نشان می‌دهد که به صورت تمام‌وقت در نقش مرد عنکبوتی با جرم و جنایت مبارزه می‌کند. دنیا او را به یاد نمی‌آورد و فشار ناشی از دیدن دوستان قدیمی‌اش که بدون او به زندگی‌شان ادامه می‌دهند، جرقه‌ی تغییری را می‌زند که پیتر قادر به کنترل آن نیست. در همین حین، یک تهدید شوکه‌کننده‌ی جدید در قالب شروری که هیچ‌کس نمی‌تواند او را ببیند، در شهر ظهور می‌کند.

خیلی راحت است که فکر کنیم فرنچایز «مرد عنکبوتی» فی‌نفسه پولساز است، اما اینکه استودیوی سونی پیکچرز و مارول استودیوز بتوانند با چنین ثباتی همکاری کنند و بلاک‌باسترهای باکیفیت و تحسین‌شده‌ای مثل این بسازند، مقوله‌ی کاملا متفاوتی است. افتتاحیه‌ی دیوانه‌وار فیلم، بی‌تردید محصول کیفیت بالای آن بود؛ مخاطبان حالا تام هالند را بیشتر از قبل هم دوست دارند و البته دستین دنیل کرتون در مقام کارگردان جدید مجموعه، کارش را به بهترین شکل انجام داد.

سونی بی‌نقص‌ترین تاریخ اکران را انتخاب کرد

فروش هفته‌ی افتتاحیه یک بحث است، اما «مرد عنکبوتی: روز کاملا جدید» باید در برهه‌ای روی پرده می‌رفت که بتواند برای هفته‌های متوالی بر گیشه حکومت کند. و دقیقا هم همین کار را انجام داد! بخش بزرگی از این موفقیت به این دلیل است که استودیوی سونی (چه از روی نبوغ و چه از روی تصادف)، بی‌نقص‌ترین تاریخ اکران ممکن را برای فیلم انتخاب کرد. دلیلش این است که ماه اوت عملا از هرگونه رقیب قدرتمندی خالی بود؛ و اسپایدی می‌توانست برای مدتی طولانی، بزرگترین بازیگر میدان باشد.

هفتم ماه اوت، فیلم ترسناک «مرد بستنی‌فروش» اثر الی راث، فیلم عاشقانه «فقط یک شب» و فیلم کمدی «سربازان فوق‌العاده 3» روی پرده رفتند و هیچکدام نتوانستند به توفیقی برسند. در ادامه هم «انتهای خیابان اوک» و «سگ‌های نگهبان 3» راهی سینماها شدند و آن‌ها هم نتوانستند جایگاه «مرد عنکبوتی» را تهدید کنند.

«توطئه‌آمیز: در دل دوردست‌ها» توانست خودش را تا حدودی به «روز کاملا جدید» نزدیک کند اما آن‌هم در نهایت به جایگاه دوم رضایت داد و البته این فیلم مخاطبان هدف متفاوتی دارد. هیچکدام از این فیلم‌ها، از نظر کیفی و اهمیت، به «مرد عنکبوتی» نزدیک هم نبودند و به طور خلاصه، این فیلم توانست برای چند هفته، بدون اینکه فشاری احساس کند، به فروش خوب خود ادامه دهد.

مرد عنکبوتی محبوب‌ترین ابرقهرمان جهان است

با نگاهی به گذشته و بررسی مسیر فرنچایز از اولین فیلم «مرد عنکبوتی» (2002) ساخته‌ی سم ریمی تا به امروز، می‌بینیم که فیلم‌های این ابرقهرمان مارولی در مجموع نزدیک به 10 میلیارد دلار فروش داشته‌اند. بی‌تردید «بتمن» را نمی‌توان نادیده گرفت اما اعداد دروغ نمی‌گویند؛ «مرد عنکبوتی» حداقل در دنیای سینما، باثبات‌ترین و محبوب‌ترین فرنچایز ابرقهرمانی است و در 25 سال گذشته نیز همین جایگاه را حفظ کرده است.

«مرد عنکبوتی شگفت‌انگیز 2» (2014) با اینکه کیفیت چندان بالایی نداشت و می‌توانست پرونده‌ی این مجموعه را ببندد؛ با وجود بازخوردهای منفی، بیش از 700 میلیون دلار در سراسر جهان فروخت. این در حالی است که فرنچایز «بتمن» شکست‌های به مراتب بزرگ‌تری مثل «بتمن و رابین» (1997) را در کارنامه دارد. اما وقتی به «روز کاملا جدید» نگاه می‌کنیم، باید گفت که برداشت تام هالند از این شخصیت، از همان زمان اولین حضورش در فیلم «کاپیتان آمریکا: جنگ داخلی»، به‌طور ویژه‌ای محبوب بوده است.

هالند به لطف «روز کاملا جدید» حالا یک رکورد باورنکردنی دیگر را هم در اختیار دارد؛ او در هر چهار فیلمی که بزرگترین هفته‌های افتتاحیه‌ی تاریخ را رقم زده‌اند، ایفای نقش کرده است، یعنی «انتقام‌جویان: پایان بازی»، «انتقام‌جویان: جنگ ابدیت» و دو فیلم آخر «مرد عنکبوتی». تماشاگران نه‌تنها از نسخه‌ی پیتر پارکر او خسته نشده‌اند، بلکه علاقه‌شان به او بیشتر هم شده است.

و واقعا عجیب است که فیلمی درباره‌ی یک ابرقهرمانی خیابانی، توانسته از منظر تجاری، بزرگترین رویداد کراس‌اوور تاریخ سینما -یعنی «انتقام‌جویان: پایان بازی»- را تحت‌الشعاع قرار دهد. این اتفاق مطلقا باورکردنی نیست، خصوصا وقتی به یاد می‌آوریم که در آن فیلم، ده‌ها ابرقهرمان محبوب حضور داشتند.

«روز کاملا جدید» به شکلی هوشمندانه ایده‌ی مولتی‌ورس را کنار گذاشت

دردسرهایی که استودوی مارول در طول «حماسه‌ی چندجهانی / مولتی‌ورس» (Multiverse Saga) و در دوران پس از «پایان‌ بازی» تجربه کرد، به‌خوبی مستند شده‌اند. آمار گیشه‌ی مارول در سال 2025 ثابت کرد که دنیای سینمایی مارول از دوران اوج خود فاصله گرفته است. کافی است به فروش پایین و کمتر از حد انتظار «کاپیتان آمریکا: دنیای جدید شجاع» (۴۱۵.۱ میلیون دلار) و «تاندربولتز» (۳۸۲.۴ میلیون دلار) نگاه کنید. «چهار شگفت‌انگیز: قدم‌های اول» عملکرد بهتری داشت، اما نه آن‌قدر که همه امیدوار بودند.

بله، ما آثار پرفروش و بزرگی مثل «دکتر استرنج در چندجهانی دیوانگی» و «مرد عنکبوتی: راهی به خانه نیست» را داشته‌ایم که بیشترین بهره را از مولتی‌ورس بردند، اما به‌طور کلی، این مفهومی است که به نظر می‌رسد تماشاگران را خسته کرده. مولتی‌ورس دیگر آن برگ برنده‌ای که روزگاری بود، نیست. راحت می‌شد تصور کرد که پس از موفقیت «راهی به خانه نیست»، سونی و مارول وسوسه شوند که دوباره دست به کار بزرگی بزنند و یک ماجراجویی مولتی‌ورسی دیگر خلق کنند. در عوض، آن‌ها دقیقا در مسیر مخالف حرکت کردند و به تام هالند یک ماجراجویی خیابانی و شخصیت‌محور دادند.

منطق سنتی هالیوود احتمالا به شما می‌گوید که چنین فیلمی نسبت به یک اثر تیمی عظیم و مولتی‌ورسی فروش کمتری خواهد داشت. اما جوهره‌ی «مرد عنکبوتی» این نیست که ماجراجویی‌هایش حتما باید ابعادی غول‌آسا و حماسی داشته باشند. پیشی گرفتن از «راهی به خانه نیست» و عناصر نوستالژیکش غیرممکن بود. تمام عوامل دخیل در ساخت فیلم هوشمندانه این موضوع را درک کردند و در عوض، به سراغ داستانی رفتند که هیچ ارتباطی با گذشته ندارد. و این تصمیم، به‌شدت عاقلانه از آب درآمد. بزرگتر بودن همیشه به معنای بهتر بودن نیست و «روز کاملا جدید» بهتر از هر فیلم دیگری این را نشان می‌دهد.

فیلم ترکیب درستی از «ستارگان» را در اختیار داشت

«مرد عنکبوتی: روز کاملا جدید» خودش را چندان درگیر مولتی‌ورس نکرد، اما همچنان به دنیای سینمایی مارول تعلق دارد و پر از شخصیت‌هایی است که از گوشه‌وکنار این جهان آمده‌اند. با این حال، حضور این کاراکترها بی‌معنی و تزئینی نیست؛ هر کدام از آن‌ها با دلیل و منطق انتخاب شده‌اند و جذابیت زیادی به فیلم تزریق کرده‌اند.

نباید فراموش کرد که حضور مجازاتگر (با بازی جان برنثال) و هالک (با بازی مارک رافلو)، عناصر و چهره‌های معناداری برای بسیاری از بینندگان بودند. حضور کوتاه یکی دو شخصیت دیگر هم (که اسپویل نمی‌کنیم)، بسیار طبیعی بود و قطعا هر طرفداری را هیجان‌زده می‌کند. بازیگران اصلی مجموعه مثل زندایا و جیکوب باتالون را هم نباید فراموش کرد که به خوبی در نقش‌های ام‌جی و ند جا افتاده‌اند و تماشاگران آن‌ها را دوست دارند.

و در نهایت به ستاره‌ی سریال «چیزهای عجیب»، یعنی سیدی سینک می‌رسیم که قبل از اکران فیلم، گمانه‌زنی‌های زیادی پیرامون هویت شخصیت او شکل گرفت و در نهایت هم دقیقا همان کسی بود که فکرش را می‌کردیم. حضور او، نویدبخش چیزی بود که طرفداران سال‌ها انتظارش را می‌کشیدند. این گروه بازیگری پرستاره کمک کرد تا همه بیشتر برای فیلم هیجان‌زده شوند و به سینماها هجوم ببرند.

منبع: slash/film