دولت آمریکا ترمز GPT 5.6 را کشید! تصمیمی که جهان فناوری را شوکه کرد – پامپا

بحث درباره مدل‌های هوش مصنوعی این روزها بیش از همیشه داغ شده است، به ویژه پس از آن‌که شرکت OpenAI اعلام کرد نسل تازه‌ای از مدل‌های خود را فقط برای «گروهی کوچک از شرکای مورد اعتماد» منتشر می‌کند؛ تصمیمی که به درخواست مستقیم دولت ایالات متحده اتخاذ شده است. این خبر که اخیراً منتشر شده، واکنش‌های گسترده‌ای را در جامعه فناوری برانگیخته است.

نسل جدید مدل‌های GPT 5.6 شامل سه نسخه اصلی است: سول (Sol) که قدرتمندترین مدل محسوب می‌شود، ترا (Terra) که برای استفاده روزمره طراحی شده، و لونا (Luna) که گزینه‌ای سریع‌تر و کم‌هزینه‌تر است. با وجود آن‌که سول پیشرفته‌ترین مدل OpenAI به شمار می‌رود، دولت آمریکا انتشار هر سه مدل را محدود کرده است. OpenAI اعلام کرد نسخه پیش‌نمایش فقط در اختیار شرکایی قرار می‌گیرد که «نام آن‌ها با دولت به اشتراک گذاشته شده باشد».

این محدودیت‌ها در شرایطی اعمال می‌شود که دولت آمریکا فشار بیشتری بر شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی وارد کرده تا از انتشار آزادانه مدل‌های بسیار پیشرفته خود خودداری کنند. نمونه اخیر این موضوع، ماجرای شرکت آنتروپیک (Anthropic) است که پس از انتشار مدل قدرتمند فیبل 5 (Fable 5)، با دستور دولت مجبور شد دسترسی تمام افراد غیرآمریکایی را قطع کند و در نهایت مدل را به طور کامل از دسترس خارج سازد!

این اتفاق پرسش‌های مهمی را درباره میزان قدرت دولت در کنترل انتشار مدل‌های هوش مصنوعی مطرح کرده است. دین بال (Dean Ball)، مشاور سابق هوش مصنوعی در کاخ سفید و کارمند جدید OpenAI، معتقد است دستور اجرایی اخیر رئیس‌جمهور ترامپ [که از برخی شرکت‌های هوش مصنوعی می‌خواهد مدل‌های پیشرفته خود را تا 30 روز پیش از انتشار برای بررسی داوطلبانه در اختیار دولت قرار دهند] عملاً یک نظام صدور مجوز اجباری برای مدل‌های پیشرفته ایجاد کرده و محدودیت‌های سنگینی به همراه دارد.

بال هشدار می‌دهد که نبود استانداردهای دقیق ایمنی در دولت می‌تواند باعث تأخیرهای طولانی در انتشار مدل‌ها شود؛ تأخیرهایی که نه تنها ممکن است به نفع چین در رقابت جهانی هوش مصنوعی تمام شود، بلکه می‌تواند سرمایه‌گذاری‌های میلیاردی در زیرساخت‌های هوش مصنوعی را نیز با خطر مواجه کند.

OpenAI نیز با وجود تمکین به درخواست دولت، در بیانیه خود به وضوح اعلام کرده که از این وضعیت رضایت ندارد. در پست وبلاگی این شرکت آمده است:

ما اعتقاد داریم که این نوع فرایند دسترسی دولتی نباید در بلندمدت به یک روال عادی تبدیل شود. این روند بهترین ابزارها را از دست کاربران، توسعه‌دهندگان، شرکت‌ها، مدافعان امنیت سایبری و شرکای جهانی که به آن‌ها نیاز دارند، دور نگه می‌دارد.

OpenAI این انتشار محدود را گامی کوتاه مدت توصیف کرده که قرار است مسیر را برای عرضه گسترده‌تر GPT 5.6 در هفته‌های آینده هموار کند. این شرکت در حال همکاری با دولت برای تدوین چارچوب جدیدی در حوزه امنیت سایبری و همچنین ایجاد یک فرایند مشخص برای انتشار مدل‌های آینده است.

مشخصات مدل GPT 5.6 Sol

OpenAI می‌گوید سول قدرتمندترین مدل هوش مصنوعی این شرکت تا امروز است و توانایی‌های عامل‌محور (Agentic) آن در حوزه‌های برنامه‌نویسی، زیست‌شناسی و امنیت سایبری بهبود یافته است. سول دو حالت جدید ارائه می‌دهد: حالت Max Reasoning برای تلاش استدلالی حداکثری و حالت Ultra که با استفاده از زیرعامل‌های هماهنگ، وظایف بسیار پیچیده را حل می‌کند.

در آزمون‌های مختلف، GPT 5.6 عملکرد چشمگیری داشته و حتی در برخی پروژه‌های برنامه‌نویسی کمی بهتر از مدل Claude Mythos 5 عمل کرده است؛ مدلی که دولت آمریکا همین ماه انتشار آن را نیز محدود کرد. سول همچنین در مقایسه با نسخه پیش‌نمایش Mythos، تنها یک‌سوم توکن خروجی مصرف می‌کند.

برای رفع نگرانی‌ها درباره ایمنی مدل‌های قدرتمند، OpenAI اعلام کرده که سول دارای قوی‌ترین لایه‌های امنیتی این شرکت است. این مدل در برابر حملات مخرب مقاوم‌سازی شده و به طور ویژه برای اولویت دادن به دفاع سایبری طراحی شده است. به بیان ساده، سول سخت‌تر قابل «جیلبریک» است و به جای آموزش روش‌های نفوذ، روی آموزش روش‌های دفاعی تمرکز دارد.

OpenAI همچنین می‌گوید محافظ‌های ایمنی این مدل درون رفتار اصلی مدل تعبیه شده‌اند، نه به صورت فیلتر جداگانه. این رویکرد برای جلوگیری از مشکلاتی اتخاذ شده که مدل Fable 5 با آن مواجه شد؛ مدلی که هنگام تشخیص موضوعات پرخطر، درخواست را به مدل قدیمی‌تر هدایت می‌کرد و همین موضوع باعث خطاهای متعدد و نارضایتی کاربران شد.

قیمت‌گذاری و زمان دسترسی

همان‌طور که در ابتدا هم گفتیم، مدل‌های GPT 5.6 فعلاً فقط برای شرکای منتخب در دسترس هستند، اما OpenAI قصد دارد آن‌ها را به زودی برای کاربران ChatGPT، Codex و API نیز منتشر کند. قیمت‌گذاری این مدل‌ها به صورت پلکانی است: سول 5 دلار برای هر یک میلیون توکن ورودی و 30 دلار برای هر یک میلیون توکن خروجی هزینه دارد؛ ترا نصف این قیمت‌ها را دارد و لونا به ترتیب  1 دلار و 6 دلار قیمت‌گذاری شده است. همچنین سیستم Prompt Caching بهبود یافته تا درخواست‌های تکراری ارزان‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر شوند.