بررسی سریال «تنگه وحشت»؛ خوشبختی متزلل زیر سایه گذشتهای تاریک • پامپا
اپل تیوی چند سالی است که به تولید سریال روی آورده است و پس از تجربه موفق ساخت سریالهایی مانند «تد لاسو» (Ted Lasso)، «ماده تاریک» (Dark Matter) و «جداسازی» (Severance)، این بار با اقتباس از رمان مشهور «جلادان» نوشته جان دی. مکدونالد بازگشته است. این اثر در قالب یک مینیسریال ۱۰ قسمتی توسط نیک آنتوسکا و با بازی ستارگانی مانند ایمی آدامز و خاویر باردم ساخته شده.
البته این مینیسریال نخستین اقتباس از این رمان نیست. پیشتر در سال ۱۹۶۲ جی. لی تامپسون فیلمی با بازی گریگوری پک و رابرت میچام ساخت و سپس در سال ۱۹۹۱ مارتین اسکورسیزی نسخه دیگری از این رمان را با بازی رابرت دنیرو و جولیت لوئیس کارگردانی کرد. نکته جالب، حضور یک بازیگر مشترک در فیلم اسکورسیزی و نسخه جدید اپل تیوی است. با این حال، در این مقاله «تنگه وحشت» (Cape Fear) اپل تیوی به عنوان اثری مستقل بررسی شده و هیچ مقایسهای با اقتباسهای پیشین انجام نشده است.
هشدار: ادامه این مطلب بخشهایی از داستان سریال «تنگه وحشت» را فاش میکند.
بررسی تنگه وحشت اپل تیوی
اولین نکتهای که پس از معرفی این مینیسریال به ذهن میرسد، حضور بازیگرانی مانند ایمی آدامز، خاویر باردم و پاتریک ویلسون است. روی کاغذ، اثری با چنین ترکیب بازیگرانی نمیتواند ضعیف یا حتی متوسط باشد. به همین دلیل با انتظاری بالا به سراغ این مینیسریال میرویم. اما وقتی با چنین ذهنیتی به تماشای آن مینشینیم، با وجود همه ویژگیهای مثبت، در پایان تا حدی ناامید خواهیم شد.
داستان از نقطهای بسیار خوب آغاز میشود. با زوجی موفق و خوشبخت به نام تام و آنا بودن آشنا میشویم که همراه دو فرزند خود در خانهای مجلل زندگی میکنند؛ خانهای که میتواند آرزوی هر خانوادهای باشد. اما این آرامش دوام چندانی ندارد. با آزادی مکس کیدی مشخص میشود این خوشبختی بر گذشتهای مرموز بنا شده است؛ گذشتهای که هنوز چیزی از آن نمیدانیم و خیلی زود نیز قرار نیست حقیقت آن برای ما آشکار شود.
مکس کیدی با بازی خاویر باردم، ۱۷ سال پیش موکل آنا، وکیلی تازه کار با بازی ایمی آدامز، بوده است. در همان زمان، همسر کنونی آنا یعنی تام با بازی پاتریک ویلسون، دادستان پرونده بود. آنا در جریان دادگاه، مکس را متقاعد کرده بود که با اعتراف به قتل از تخفیف مجازات برخوردار خواهد شد. مکس نیز به او اعتماد میکند، اما پس از اعتراف هیچ تخفیفی شامل حالش نمیشود. آنا در آن زمان نامزد شخص دیگری بود و پس از پایان دادگاه با تام ازدواج کرده است. اکنون پس از سالها زندان، بیگناهی مکس برای دستگاه قضا اثبات شده است. همین موضوع هم مکس و هم گاهی مخاطب را به این شک میاندازد که شاید آنا و تام با تبانی، مکس بیگناه را فریب داده باشند. هرچند بیگناهی مکس هم برای مخاطب با تماسی مشکوک و یک خودکشی نمایش داده شده است و به این بیگناهی نیز اعتمادی نیست.
آنا هنگام دادگاه مکس، دخترش ناتالی را باردار بوده است و همین موضوع به یکی از پیچیدگیهای داستان تبدیل میشود. هیچکس به درستی نمیداند پدر ناتالی چه کسی است.
تام و آنا در قسمتهای ابتدایی چند بار درباره گذشته با یکدیگر گفتوگوهای مرموزی دارند. آنها از آزادی مکس کیدی خوشحال نیستند و گویی از همان لحظه، انتظار وقوع اتفاقات ناخوشایند را میکشند. در ابتدا این تصور برای مخاطب شکل میگیرد که شاید این زوج خوشبخت، با انگیزهای نامعلوم، مکس بیگناه را راهی زندان کرده و زندگی خود را بر پایه نابودی او بنا کرده باشند. اما این بدگمانی دوام چندانی ندارد. ما این ژانر را میشناسیم و میدانیم سازندگان قصد دارند مخاطب را گمراه کنند و حقیقت، فعلا برای حفظ تعلیق، از چشم ما پنهان مانده است.
از همان ابتدای داستان و پس از آزادی مکس کیدی، آنا دچار اضطراب میشود و هر اتفاق ناخوشایندی را در زندگی خود به او نسبت میدهد. این در حالی است که مکس، با وجود شخصیت مرموزی که خاویر باردم به او بخشیده، هنوز هیچ مدرکی مبنی بر ایجاد مزاحمت برای آنا و خانوادهاش ارائه نکرده است. البته مخاطب کاملا در این حس بدگمانی با آنا همراه میشود، هرچند مکس برای هر اتفاق توضیحی قابل قبول ارائه میدهد. همه معتقدند آنا اشتباه میکند؛ حتی تام که به ظاهر گذشتهای مشترک و مرموز با آنا دارد. در قسمتهای ابتدایی، آنا کاملا تنها است و حتی تام نیز تا مرز خیانت به زندگی مشترکشان پیش میرود.
زمینه نزدیک شدن مکس به آنا و خانواده بودن به درستی طراحی شده است. آنا سالها در یک سازمان غیرانتفاعی فعالیت میکند که هدف آن تلاش برای تبرئه زندانیانی است که بیگناه هستند؛ افرادی مانند مکس. مکس نیز از همین مسیر، زمینه ورود خود به زندگی خانواده بودن را فراهم میکند.
در این میان، زمانی که مکس هنوز دست به اقدام تهاجمی نزده است، سازندگان با استفاده از استعارههایی، حس ناآرامی و غیرعادی بودن فضا را به مخاطب منتقل میکنند. عمارت بزرگ و مجللی که نیمهکاره رها شده، راسوهایی که ناگهان مرده در استخر پیدا میشوند، گربهای سرگردان و دزدگیر خانه که بدون دلیل مشخص به صدا درمیآید، همگی در خدمت ایجاد این حس قرار دارند.
به تدریج مکس پیشروی بیشتری میکند و رفتار خصمانه او برای تام نیز آشکار میشود، هرچند هنوز سایر شخصیتها به این نتیجه نرسیدهاند. رفتهرفته افراد بیشتری به آنا حق میدهند و در نهایت پلیس نیز به حقیقت نزدیک میشود.
داستان بسیار گیرا است و روند پیشرفت اتفاقات همان چیزی است که انتظار میرود. اما در دل روایت، رویدادهایی وجود دارد که چندان قانعکننده نیستند و صرفا برای پیش بردن داستان در آن گنجانده شدهاند. به بیان دیگر، سازندگان استحکام و منطق روایت را فدای ریتم مناسب داستان کردهاند.
برای نمونه، به رفتارهای ناتالی در قسمت هفتم توجه کنید. او از پدر و مادرش ناراحت است، صرفا به این دلیل که برخی مسائل خانوادگی را از او پنهان کردهاند. ناگهان تصمیم میگیرد با اسلحه تام و همراه شخصی که حتی اگر بیگناه هم باشد، آشکارا از نظر روانی وضعیت باثباتی ندارد، به مقصدی نامعلوم برود. ناتالی حتی این سفر را به کسی اطلاع نمیدهد. مکس نیز بدون هیچ زمینهچینی قبلی او را بیهوش میکند و هرگز مشخص نمیشود هدفش از این کار چه بوده است. رویدادی که در زمان بیهوشی ناتالی اتفاق میافتند و به نفع مکس پیش میرود کاملا اتفاقی است و مکس هرگز نمیتوانسته آن را پیشبینی کرده باشد.
در زمان بیهوشی ناتالی، مکس با اسلحه تام، دوست خانوادگی و همکار آنا را میکشد. اما این اتفاق کاملا تصادفی است. همکار آنا اتفاقی سر راه مکس قرار میگیرد و مکس نیز نمیتوانسته از قبل از این رویارویی اطلاع داشته باشد. در نتیجه، نه تنها شخصیت ناتالی غیرقابل باور و اغراقشده به نظر میرسد، بلکه به کاریزمای شخصیت شرور داستان نیز لطمه وارد میشود. این رویداد که در نهایت به زندانی شدن تام ختم میشود و یکی از مهمترین ضربههای مکس به خانواده آنا به شمار میرود، بر پایه مجموعهای از اتفاقهای کاملا شانسی شکل گرفته است. به بیان دیگر، این شخصیت شرور نقشهای از پیش طراحیشده ندارد و این شانس است که به کمک او میآید. به همین دلیل، این قسمت ضعیفترین اپیزود مینیسریال است.
داستان همچنان باگهایی نیز دارد. مکس دو بار در طول مینیسریال با پدرش روبهرو میشود. در نخستین رویارویی، کاملا تحت سلطه پدر قرار میگیرد و پدر نیز با او مانند یک سگ دستآموز رفتار میکند؛ رفتاری که با شخصیت و شغل او همخوانی دارد. اما در رویارویی دوم، دیگر خبری از آن ابهت پدرانه نیست. پدر حتی زمانی که جانش در خطر است، تلاش چندانی برای تاثیر گذاشتن بر پسرش نمیکند و در نهایت مکس بدون دشواری خاصی او را میکشد. روند تحول رابطه مکس و پدرش به اندازه کافی پرداخت نشده است.
اما بهترین رویداد داستان برای من زمانی رقم میخورد که گذشته پیچیده آنا و مکس در گفتوگوی آنا و ناتالی آشکار میشود. در واقع، آنا قربانی مکس بوده است و هیچکس، حتی تام، از این موضوع خبر ندارد. هنوز مشخص نیست چه کسی همسر مکس را کشته است، اما تا اینجا میدانیم که مکس در گذشته قطعا انسان خوبی نبوده و بسته به نگاه مخاطب، احتمالا بیشتر بینندگان به آنا حق خواهند داد. در واقع، قضاوت درباره تصمیم آنا بر عهده مخاطب گذاشته شده است. گذشته از این، پیوند میان اتفاقهای پیچیده گذشته و تاثیر آنها بر زمان حال به درستی شکل گرفته است.
بهترین پیچش داستانی زمانی رخ میدهد که متوجه میشویم پسر مکس تمام این سالها زنده بوده و خود مکس، ناآگاهانه، او را کشته است.
به نظر میرسد انگیزه بیشتر شخصیتهای داستان، به جز ناتالی، تا حد قابل قبولی پرداخت شده است. برای مقایسه، میتوان ناتالی را در کنار زک قرار داد. زک با بیماریهای روانی، عذاب وجدان گذشته و مصرف مواد توهمزا درگیر است. بنابراین هر اشتباهی که از او سر بزند، برای مخاطب قابل درک است. اما ناتالی دلیل محکمی برای اشتباهات بزرگش ندارد. واکنش او به اختلافاتش با مادرش منطقی نیست.
افزودن زیرمتنهایی مانند سابقه اعتیاد آنا به الکل و گرایشهای نوظهور مذهبی مکس، قدمی مثبت در جهت لایهدار کردن این دو شخصیت است؛ با این حال، سازندگان اثر نتوانستند از کارکرد دراماتیک این ویژگیها استفاده لازم را ببرند.
نقطه قوت گروه بازیگران، بدون تردید خاویر باردم است. ایمی آدامز و پاتریک ویلسون نیز بازیهایی کاملا قابل قبول ارائه دادهاند، اما چیزی فراتر از استاندارد همیشگی خود نشان نمیدهند. در مقابل، خاویر باردم شخصیت شروری خلق کرده که کاملا با شخصیت شرور آنتون چیگور در «جایی برای پیرمردها نیست» (No Country for Old Men) تفاوت دارد. در آن فیلم، شخصیت او هیچ تلاشی برای جلب توجه یا همدلی دیگران نمیکرد و حتی به شرارت خود میبالید. اما در اینجا، این شخصیت برای زنان جذاب است، کاریزمای بالایی دارد و حتی در برخی لحظهها ممکن است مخاطب تا حدی به او حق بدهد. برای نمونه، کافی است سکانس درگیری زندان را به یاد بیاورید.
یکی دیگر از نقاط قوت داستان، گنجاندن مسائل روز در بطن روایت است. موضوعهایی مانند مرز استفاده از هوش مصنوعی، جعل هویت در فضای مجازی و نقض حریم خصوصی، به شکلی مناسب در داستان جای گرفتهاند.
موسیقی متن با ضرباهنگ تهاجمی و شوکآور خود، به خوبی حس و حال فضای داستان را منتقل میکند. موسیقی کوبنده و رعدآسا، حتی در لحظههایی که همه چیز آرام به نظر میرسد، حضور تهدیدآمیز مکس کیدی و ناپایداری این آرامش را به مخاطب یادآوری میکند. موسیقی در طول اثر کاملا حضور جدی دارد و در انتقال فضای دلهرهآور داستان هیچ گونه تخفیفی قائل نمیشود.
داستان در ایالت جورجیا جریان دارد؛ منطقهای گرم و مرطوب که حضورش در قابهای تصویر کاملا محسوس است و انتخابی هوشمندانه به نظر میرسد. استفاده از لنزهای خاص نیز به تقویت این حس کمک کرده و گرما، رطوبت و خفقان محیط را تشدید میکند. همچنین به کارگیری پالتهای رنگی تند، خشم فروخورده مکس و آشفتگی خانواده بودن را به خوبی منتقل میکند. فیلمبرداری از بخشهای نیمهکاره خانه بزرگ و مجلل خانواده بودن نیز حس درماندگی و ناچاری این خانواده را در ذهن مخاطب تقویت میکند.
در مجموع، «تنگه وحشت» اپل تیوی با وجود تمام ایرادهایی که به آن وارد است، اثری سرگرمکننده است که ارزش تماشا دارد.
نکات مثبت
- ریتم متناسب روایت و زمینهچینی هوشمندانه برای پیشبرد اتفاقات
- موسیقی متن همراستا با اتمسفر داستان و حضور بهموقع آن در لحظات کلیدی
- هدایت اتمسفر و حسوحال صحنهها از طریق ترکیببندی قابها و کنترل رنگ
- بازیهای استاندارد و قابل قبول گروه بازیگران، به ویژه اجرای کاریزماتیک و خیرهکننده خاویر باردم
نکات منفی
- پرداخت شتابزده و بیحوصله برخی شخصیتها و روابط میان آنها
- فدا کردن منطق روایی و علیت داستانی در بزنگاههای حساس اثر
شناسنامه مینیسریال «تنگه وحشت» (Cape Fear)
- سال اکران: ۲۰۲۶
- سازنده: نیک آنتوسکا
- بازیگران: خاویر باردم، ایمی آدامز، پاتریک ویلسون، جو آندرس، لیلی کولیاس، سی.سی.اچ. پاوندر، مالیا پایلز
- امتیاز کاربران IMDb به سریال: ۶.۷ از ۱۰
- امتیاز راتن تومیتوز به سریال: ۷۶ از ۱۰۰
خلاصه داستان: مکس کیدی، که به تازگی از زندان آزاد شده، در پی انتقام از وکیل مدافع تسخیری خود برمیآید؛ وکیلی که شواهدی را از او پنهان کرده بود که میتوانست نتیجه پروندهاش را تغییر دهد.
منبع: پامپا
