مشکل مارول با ابرقهرمانان سیاهپوست چیست؟ • پامپا

یک سال دیگر با دنیای سینمایی مارول و بدون فیلم «بلید» (Blade). هفت سالی از اولین باری که رییس استودیو مارول، کوین فایگی، در جریان پنل پرزرق و برق کامیک‌کان ۲۰۱۹، ماهرشالا علی را به عنوان بلید دنیای سینمایی مارول معرفی کرد،‌ می‌گذرد. در این هفت سال، مصاحبه‌ای با علی و عوامل این فیلم کذایی نبوده که بالاخره به نحوی به «بلید» کشیده نشود. اما فیلم «بلید» ساخته نشد و این بازیگر برنده‌ی اسکار (آن هم نه یکی، دوتا) تاکنون نتوانسته نقش شکارچی خون‌آشام محبوب MCU را بازی کند. انتقاد شدیدالحن اخیر ماهرشالا علی از مارول برای وعده وعیدهای مکرر این استودیو برای ساخت «بلید»، ما را یاد سایر ابرقهرمانان سیاهپوست مارول انداخت. با نگاهی گذرا به سرنوشت این ابرقهرمانان، نمی‌توان این احساس را نادیده گرفت که انگار مارول با ابرقهرمانان سیاهپوست خود خصومت شخصی دارد؛ احساسی که انگار یک جای کار می‌لنگد.

ماهرشالا علی در مصاحبه‌ی اخیر خود با GQ گفت که دیگر می‌خواهد از فیلم «بلید» عبور کند. او عملاً در پاسخ به این سؤال که آیا بازسازی «بلید» به مرحله‌ی تولید نزدیک‌تر شده است، به GQ گفت دیگر به من ربطی ندارد. او که مدت‌ها خودش را برای بازی در نقش بلید آماده کرده و رفت و آمد بازیگران و کارگردانان مختلف را برای این پروژه دیده، به صراحت نارضایتی خود از مارول را اعلام کرد: «بی‌احترامی به آن‌ها [مارول] نباشد. من سی سال است که این کار را به صورت حرفه‌ای انجام می‌دهم و یک چیزی که یاد گرفته‌ام این است که چیزی که برای تو هست، برای تو هست و چیزی که نیست، نیست. به هر دلیلی، این پروژه [«بلید»] برای من نیست. اگر آن‌ها می‌خواستند این فیلم را بسازند، انجامش می‌دادند. بنابراین باید به کارم ادامه دهم، و این کار را هم کرده‌ام.»

علی گفت که «واقعاً نمی‌خواهد به خاطر بازسازی‌ها شناخته شود» و می‌خواهد به انجام «کارهای بدیع و اصیلی که با مردم ارتباط برقرار می‌کند و به شیوه‌های منحصر به فردی بر آن‌ها تأثیر می‌گذارد» ادامه دهد. او اضافه کرد: «…[مارول] با من قرارداد داشت، آن‌ها میلیاردها دلار دارند، اگر می‌خواستند فیلم را بسازند، فیلم را می‌ساختند. بنابراین نمی‌خواهند فیلم را بسازند.»

از ۲۰۱۹ تاکنون ماهرشالا علی جز در یک صداپیشگی کوتاه در دنیای سینمایی مارول حضور نداشته؛ آن هم در صحنه‌ی پس از تیتراژ فیلم «جاودانگان» (Eternals). با این حال، حتی در فیلم «ددپول و ولورین» (Deadpool & Wolverine) مارول نه ماهرشالا علی، که وسلی اسناپیس، ستاره‌ی سابق «بلید» را برای ایفای مجدد نقش این شخصیت به فیلم بازگرداند. با اینکه شخصیت بلید در سریال انیمیشنی «زامبی‌های مارول» (Marvel Zombies) حضور پررنگی داشت (و چهره‌اش هم براساس ماهرشالا علی بود)، اما حتی برای صداپیشگی این کاراکتر سراغ ماهرشالا علی نیامدند.

فیلم بعدی علی، «مادرت، مادرت، مادرت» (Your Mother Your Mother Your Mother) ساخته‌ی کارگردان بسام طارق است که به گفته‌ی علی، دقیقاً به این خاطر محقق شده که فیلم «بلید» ساخته نشد. بسام طارق در ابتدا قرار بود فیلم «بلید» را کارگردانی کند، اما سال ۲۰۲۲ از پروژه کنار رفت (که آن موقع می‌گفتند دو ماه پیش از فیلمبرداری بوده) و سپس جای خود را به یان دمانژ داد که او هم پس از مدتی پروژه را ترک کرد. پس از بیش از یک سالی که ماهرشالا علی برای فیلم «بلید» تمرین کرده بود، طارق به سراغ علی آمد و این بازیگر توانست از مهارت‌هایی که برای «بلید» تمرین کرده بود، در فیلم جدید خود، «مادرت، مادرت، مادرت» استفاده کند.

طارق به GQ گفت که علی در طول پیش تولید، برای بازی در نقش بلید تمرین کرده بود و او از دیدن نحوه‌ی شمشیرزنیِ علی شگفت‌زده شده. علی اضافه کرد: «به عنوان یک ورزشکار سابق، رویای انجام بدلکاری‌های خودم را داشتم. من برای انجام بدلکاری‌های «بلید» بسیار هیجان‌زده بودم و مدت زیادی برایش تمرین کردم، بنابراین استفاده از آن [در فیلم «مادرت، مادرت، مادرت»] بسیار مایه آسودگی خاطر بود. وقتی به این [«مادرت، مادرت، مادرت»] و «بلید» نگاه می‌کنم، نمی‌توانستم هر دو را انجام دهم، و دلیل وجود این پروژه این است که آن پروژه از هم پاشید و بسام زمان، فضا، انرژی و تمرکز لازم را برای نوشتن «مادرت، مادرت، مادرت» و سپس دوباره به سراغ من آمدن داشت. و من توانستم از مهارت‌هایی که بیش از یک سال برای «بلید» تمرین کرده بودم، استفاده کنم. به این ترتیب، احساس می‌کنم که در این سفر شخصی، از نظر هنری به نتیجه رسیدم.»

او در پایان گفت: «من آماده‌ام دیگر از سؤالات مربوط به «بلید» عبور کنم. این سؤالات برای آن‌هاست. آن‌ها [مارول] نمی‌خواستند این کار را انجام دهند، بنابراین باید به این سؤالات پاسخ دهند.»

و فایگی اغلب از پاسخ به این سؤالات طفره می‌رود. او در مصاحبه‌ای در نوامبر ۲۰۲۴ گفت: «ما عاشق این شخصیت [بلید] هستیم، ما عاشق نسخه‌ی ماهرشالا از او هستیم. و مطمئن باشید، هر زمان که مسیر یک پروژه را تغییر دهیم، یا هنوز سعی می‌کنیم بفهمیم که چگونه با برنامه‌ی ما مطابقت دارد، به عموم مردم اطلاع می‌دهیم. شما در جریان اتفاقات هستید. اما می‌توانم به شما بگویم که این شخصیت به دنیای سینمایی مارول خواهد آمد.»

یک سال پیش، فایگی گفت که چهار نسخه از فیلم «بلید» در دست ساخت بوده و استودیو «به نسخه‌ای مدرن» رسیده و تمرکزشان را روی آن گذاشته‌اند. اما اخیراً رئیس استودیوی مارول در کمپین تبلیغاتی فیلم «مرد عنکبوتی: روز کاملا جدید» (Spider-Man: Brand New Day)، از احساس خود نسبت به ساخته نشدن فیلم «بلید» پرده برداشت. کوین فایگی در پادکست Happy Sad Confused گفت: «احساس می‌کنم یک بازنده و احمق بزرگ هستم که نتوانستیم با ماهرشالا پروژه را شروع کنیم.»

شاید هفت سال شل‌کن سفت‌کن با حرفه‌ی بازیگری چون ماهرشالا علی، اتفاقی باشد. اما خبر تازه‌ی دیگری از مارول، ظن ما نسبت به خصومت شخصی مارول با ابرقهرمانان سیاهپوست را تشدید می‌کند. همین چند روز پیش بود که مارول از کنسل شدن فصل دوم سریال «واندرمن» (Wonder Man) خبر داد. «واندرمن» خلاف معمول سریال‌های دیزنی‌پلاس، یکی از معدود پروژه‌های دیدنی مارول بود که حتی یحیی عبدالمتین دوم، بازیگر اصلی سریال، برای ایفای نقش خود در آن نامزد جایزه‌ی امی شد. لغو این سریال ما را شوکه کرد؛ زیرا این اقدام در حالی صورت گرفت که دیزنی پیش از این اعلام کرده بود «واندرمن» برای فصل دوم تمدید شده است.

برخی کنسل شدن سریال را دلیل بر این دانستند که مارول می‌خواهد فیلمی برای واندرمن بسازد. اما شورانر سریال، اندرو گست، اخیراً در پستی در شبکه‌ی اجتماعی خود این احتمال را رد و از کنسل شدن سریال ابراز ناامیدی کرد:

«این یک ترفند بازاریابی نیست. قرار نیست هیچ فیلمی [برای واندرمن] ساخته شود و برنامه‌ی دستین [دنیل کرتون، شورانر «واندرمن» در کنار گست]، و هیچ کس دیگری، مشکل‌ساز نبود. یحیی، دستین، سِر بن [کینگزلی] و من، همگی عاشق ساخت این سریال بودیم، همگی با شور و اشتیاق به ادامه‌ی ساخت آن علاقه‌مند بودیم و برای ساختش سر از پا نمی‌شناختیم. قراردادها امضا شدند. برنامه‌ها مشخص شدند. قرار بود این هفته اتاق نویسندگان شروع به کار کنند. تولید سریال قرار بود اوایل سال آینده آغاز شود، [اما] تصمیمی داخلی بین دیزنی و مارول گرفته شد که این کار برای آن‌ها منطقی نیست، با اینکه چند ماه پیش منطقی بود.»

شاید کنسل شدن «واندرمن»، یکی از معدود پروژه‌های تحسین‌شده‌ی مارول در دیزنی‌پلاس، هم اتفاقی باشد. اما سریال «آیرونهارت» (Ironheart) چطور؟ سریالی که کمتر کسی آن را دیده یا اصلا چیزی درباره‌اش شنیده است؛ چون مارول (به هر دلیل) هیچ کمپین تبلیغاتی برای آن نرفت. دریغ از یکی-دوتا مصاحبه‌ی درست و درمان با بازیگران و عوامل سریال که حتی نام ساشا بارون کوهن در میانشان دیده می‌شود! با داستانی جذاب که علم و جادو را در هم می‌آمیزد، ریری ویلیامز/آیرونهارت، که پیش‌تر در فیلم «بلک پنتر: واکاندا تا ابد» (Black Panther: Wakanda Forever) به دنیای سینمایی مارول معرفی شده بود، فرصت کرد در این سریال آرک ابرقهرمانی خود را تکمیل کند. اما «آیرونهارت» بی‌صدا آمد و بی‌صدا رفت. با اینکه کمتر کسی آن را دید، اما نتایج حمله‌ی طرفداران رابرت داونی جونیور به سریال را می‌توانید در نمرات «آیرونهارت» در IMDb ببینید. این طرفداران گویا وجودِ شخصیت سیاهپوستی را که لباس آهنی تن‌اش می‌کند، توهین به کاراکتر مرد آهنی تلقی کردند.

از همینجا علت بازگشت RDJ در نقش دکتر دووم مشخص می‌شود. حتماً خبر دارید که دکتر دووم و تمام ماجراهای دو فیلم بعدی انتقام‌جویان، بعد از این شکل گرفت که کانگ، کاراکتری که از ابتدا قرار بود ابرشرور فاز بعدی مارول باشد، با کنسل شدن بازیگر کانگ، جاناتان میجرز، به کلی کنار گذاشته شد. کنار گذاشتن میجرز منطقی است. آن هم برای کمپانی مثل مارول (هرچند اگر تهمت‌هایی را که به میجرز بستند، به داونی جونیور یا کریس اوانز بسته بودند، مارول همه‌ی وکیلان خود را برای جمع کردن قضیه بسیج می‌کرد). اما چگونه است که سال‌ها برنامه‌ریزی در مارول، همه به خاطر حواشی یک بازیگر به هم می‌خورد؟ آیا نمی‌شد بازیگر سیاهپوست دیگری را جایگزین میجرز کنند و برنامه‌ی قبلی را ادامه دهند؟ چرا. اما مارول ترجیح داد به کارت برنده‌ی همیشگی‌اش، یعنی RDJ برگردد.

کارت برنده‌ی دیگر فایگی، کاپیتان امریکا است؛ اما نه هر کاپیتان امریکایی. در «انتقام‌جویان: پایان بازی» (Avengers: Endgame) پس از مراسم ختم تونی استارک، استیو راجرزِ سالخورده سپر خود را به سم ویلسونِ آنتونی مکی می‌دهد و با این حرکت، مشعلِ کاپیتان امریکا را به دیگری می‌سپارد. با اینکه این حرکت خیلی از سمت طرفداران مارول با استقبال مواجه نشد، اما مارول چندوقتی کوشید این تصمیم را به آن‌ها بقبولاند؛ شاید هم به خودش بقبولاند.

آنتونی مکی بالاخره فرصت کرد در فیلم مخصوص خودش، «کاپیتان امریکا: دنیای نو شگفت‌انگیز» (Captain America: Brave New World)، لباس کاپیتان امریکا به تن کرده و سپر او را در دست بگیرد. اما با تمام فیلمبرداری‌های دوباره، فیملنامه‌ی بی‌سروته و جلوه‌های ویژه‌ی ناامیدکننده، «دنیای نو شگفت‌انگیز» به یکی از بدترین فیلم‌های تاریخ مارول تبدیل شد. سرنوشتی که انگار مارول منتظرش بود؛ دروغ چرا، مخفیانه آرزویش را داشت. «کاپیتان امریکا: دنیای نو شگفت‌انگیز» بهانه‌ای دست مارول داد تا دوباره استیو راجرزِ کریس اوانز را برگرداند. در تیزرها و تریلرهای فیلم «انتقام‌جویان: روز قیامت» (Avengers: Doomsday) هیچکس برای کاپیتان امریکای آنتونی مکی تره خرد نمی‌کند. اما همه با دیدن استیو راجرزِ میولنیر به دست، عنان از کف می‌دهند.

فعلاً سر «انتقام‌جویان: روز قیامت» بمانیم. نگاهی بیندازیم به مردان ایکس که مارول سخاوتمندانه بسیاری‌اشان را در فیلم تازه ریخته و آن‌ها را برای یک مبارزه‌ی آخر دیگر (!) از بازنشستگی بیرون کشیده است. مارول ایان مک‌کلن ۸۷ ساله و پاتریک استوارت ۸۶ ساله را به «انتقام‌جویان: روز قیامت» بازگردانده. حتی کلسی گرمر ۷۱ ساله، که کمتر کسی یادش هست نقش بیست (Beast) را در فیلم‌های اولیه‌ی «مردان ایکس» بازی می‌کرد، در فیلم تازه‌ی مارول حضور خواهد داشت. اما چرا خبری از یکی از محبوب‌ترین کاراکترهای «مردان ایکس»،  یعنی استورمِ هلی بری نیست؟

این بازیگر برنده‌ی اسکار، که همیشه اظهار داشته به بازی در فیلم‌های «مردان ایکس» افتخار می‌کند، اخیراً در مصاحبه‌هایش برای فیلم «جنایت ۱۰۱» (Crime 101) گفت: «با اینکه ناراحتم این بار در فیلم «روز قیامت» حضور ندارم، اما دفعه‌های دیگری هم وجود خواهد داشت. من در یک چشم‌به‌هم زدن به این نقش برمی‌گشتم.» اما هلی بری زیادی خوش‌بین است. با نگاهی به سرنوشت دیگر ابرقهرمانان سیاهپوست مارول، باید معجزه‌ای رخ دهد تا استورمِ او از فیلم بعدی مارول سردرآورد.

متأسفانه، ماجرا به اینجا ختم نمی‌شود. چه خبر از «آرمور وارز» (Armor Wars) که قرار بود داستانش بعد از ماجراهای «تهاجم مخفی» (Secret Invasion)  اتفاق بیفتد و شخصیت جیمز رودز/ماشین جنگی با بازی دان چیدل آن را هدایت کند؟ مارول سال ۲۰۲۰ اعلام کرد که «آرمور وارز» قرار است یک سریال تلویزیونی براساس داستانی از کمیک‌های دهه‌هشتادی مارول به همین نام باشد و دان چیدل هم دوباره در آن در نقش جیمز رودز برمی‌گردد. دو سال گذشت و سال ۲۰۲۲ مارول گفت پروژه از قالب سریال به فیلم سینمایی تغییر پیدا کرده است.

فعلاً که ۲۰۲۶ است و هنوز هیچ خبری از «آرمور وارز» نداریم. البته از حق نگذریم، خلاف ماهرشالا علی، چیدل فرصت یافت در سریال‌های «تهاجم مخفی» و «چه می‌شود اگر…؟» (What If) دیزنی‌پلاس حضور داشته باشد. اما بعد از بلایی که بر سر کاپیتان امریکای آنتونی مکی آمد، امروز احتمال ساخت فیلمی با مرکزیت چیدلِ ۶۱ ساله بعید به نظر می‌رسد.

شاید فکر کنید دیگر ماجرای ابرقهرمانان سیاهپوست مارول و حذف یا به حاشیه راندن‌های آن‌ها تمام شده. اما مونیکا رمبو را یادتان هست؟ ابرقهرمانان سیاهپوست زیادی در مارول نیستند، چه رسد به اینکه زن باشند. اما مونیکا رمبو یکی از آن‌هاست که در طول تاریخ طولانی حضورش در کمیک‌ها، در کنار تیم‌هایی مثل انتقام‌جویان و التیمت‌ها با شرورهای مهمی چون تانوس و گالاکتوس جنگیده و جهان را نجات داده است.

در دنیای سینمایی مارول، این ابرقهرمان اهل لویزیانا اولین بار با اجرای تیونا پاریس در فیلم «کاپیتان مارول» (Captain Marvel) در سال ۲۰۱۹ به دنیای سینمایی مارول پا گذاشت. سپس در سریال «وانداویژن» (WandaVision) دیدیم که چطور مونیکا قدرت‌های خود را به دست آورد و از آن برای حل معمای «وست‌ویو» (Westview) استفاده کرد. مونیکا در فیلم «مارول‌ها» (The Marvels) کنار خانم مارول و کاپیتان مارول ایفای نقش کرد و عنوانِ کاپیتان مارول را بر دوش کشید. اما از سال ۲۰۲۳ تاکنون، به جز صداپیشگی در یک اپیزود «چه می‌شود اگر…؟» دیگر هیچ خبری از این نسخه از کاپیتان مارول در MCU نبوده است.

نژادپرستی بین مخاطبان مارول بی‌داد می‌کند. در این شکی نداشتیم. اما بین سران مارول چطور؟ متأسفانه تمام ابرقهرمانان سیاهپوستی که مارول به نحوی از شرشان در MCU راحت شده و نمونه‌هایی که برشمردیم، نتیجه‌گیری زیادی پیش پای ما نمی‌گذارند. درست است، هنوز «بلک پنتر» وجود دارد و اخیراً بعد از شش سال کوین فایگی و رایان کوگلر دیوید جانسون را به عنوان جایگزین چدویک بوزمن فقید معرفی کردند، اما مارول هیچ‌وقت واکاندایی‌ها را در بازیِ بزرگترها راه نمی‌دهد. داستان آن‌ها در سرزمینی به دور از چشم سفیدپوست‌ها اتفاق می‌افتد و ربطی به ابرقهرمانان دیگر پیدا نمی‌کند. حتی در «انتقام‌جویان: روز قیامت» برای آنکه نشان دهند شوری (لتیتیا رایت) و ام‌باکو (وینستون دوک) را یادشان نرفته است، آن‌ها را با چهار شگفت‌انگیز هم‌تیمی کرده‌اند، یا حداقل از یک دقیقه تریلری که از فیلم دیده‌ایم اینطور برمی‌آید.

فعلاً فقط رایان کوگلر است که می‌تواند با فیلم سوم «بلک پنتر»، مارول را از این اتهامات برهاند. هرچند برای دیدنش باید حداقل تا ۲۰۲۸ صبر کنیم، اما به کوگلر و انتخابش، دیوید جانسون، اعتماد داریم تا مثل همیشه یک فیلم خوب تحویلمان دهد. حتی اگر این فیلم و کاراکترهایش در دنیای بزرگتر MCU جایی نداشته باشند.

منبع: GQ